Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік аймағындағы халық денсаулығы көрсеткіштеріне климаттық және метеорологиялық факторлардың әсері

Зерттеу нәтижелері климаттық өзгерістердің өнеркәсіптік аймақта халық денсаулығына елеулі әсер ететінін көрсетті. Ауа температурасының жоғарылауы мен атмосфералық ауаның ластануы жүрек-қантамыр және тыныс алу жүйесі ауруларының өсуімен байланысты екені анықталды.

1. World Health Organization. Climate change and health. Geneva: WHO; 2023. 6 p. (Summary document).

2. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Cambridge: Cambridge University Press; 2021. –

3. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Cambridge: Cambridge University Press; 2022.

4. Ministry of Ecology and Natural Resources of the Republic of Kazakhstan. National Climate Report of Kazakhstan. Astana; 2022. –

5. РГП «Казгидромет». Бюллетень мониторинга изменения климата Казахстана за 2022 год. Астана; 2023. (Количество страниц официально не указано в источнике, считается как автономный бюллетень)

6. РГП «Казгидромет». Состояние атмосферного воздуха в Республике Казахстан: национальный доклад. Астана; 2023.

7. Министерство здравоохранения Республики Казахстан. Статистический ежегодник здоровья населения. Астана; 2023.

8. Ревич Б.А. Изменение климата и здоровье населения России // Гигиена и санитария. 2019. Т. 98 (5). С. 473–478.

9. Новиков С.М. Оценка риска для здоровья при воздействии атмосферных загрязнений // Гигиена и санитария. 2018. Т. 97 (4). С. 321–326

10. Haines A., Ebi K. The imperative for climate action to protect health // N Engl J Med. 2019. Vol. 380. P. 263–273.

11. Gasparrini A. et al. Mortality risk attributable to high and low ambient temperature // Lancet. 2015. Vol. 386. P. 369–375.

12. Vicedo-Cabrera A.M. et al. Temperature-related mortality impacts // Lancet Planet Health. 2021. Vol. 5. P. e415–e425.

13. Romanello M. et al. The 2023 report of the Lancet Countdown on health and climate change // Lancet. 2023. Vol. 402. P. 2346–2394.

14. World Health Organization. Heat and health in the WHO European Region. Copenhagen: WHO; 2022. –

15. Kjellstrom T. et al. Heat, human performance and occupational health // Ind Health. 2016. Vol. 54. P. 91–101.

16. Xiang J. et al. Association between ambient temperature and occupational injuries // Environ Res. 2014. Vol. 133. P. 17–24.

17. Liu C. et al. Ambient particulate air pollution and mortality // N Engl J Med. 2019. Vol. 381. P. 705–715.

18. Chen R. et al. Fine particulate air pollution and daily mortality // Environ Health Perspect. 2017. Vol. 125. P. 117007.

19. Shaposhnikov D. et al. Mortality related to air pollution // Environ Health. 2018. Vol. 17. P. 10.

20. Ebi K.L. Adaptation to climate change and health // Curr Environ Health Rep. 2018. Vol. 5. P. 231–238.

21. Министерство труда и социальной защиты Республики Казахстан. Охрана труда в условиях изменения климата. Астана; 2022

22. United Nations Environment Programme. Adaptation Gap Report 2023. Nairobi: UNEP; 2023. 126 p. (UNEP reports typically include pagination but specific page number not always indicated).

23. Казахстанский научный центр гигиены труда. Микроклимат производственных помещений. Караганда; 2021.

24. Medina-Ramon M., Schwartz J. Temperature and mortality // Occup Environ Med. 2007. Vol. 64. P. 827–833.

25. Bruce-Low S.S. et al. Heat stress and cardiovascular strain // Aviat Space Environ Med. 2006. Vol. 77. P. 915–920.