Арал маңы өңіріндегі климаттық трансформацияның қазіргі үрдістері

Қазіргі заманғы жаһандық экологиялық өзгерістер табиғи және әлеуметтікэкологиялық жүйелердің тұрақтылығының төмендеуіне әкелетін өзара байланысты үдерістердің жиынтығы ретінде қарастырылады. Экожүйелердің антропогендік деградациясының ең ауқымды мысалдарының бірі – салдары аймақтық деңгейден әлдеқайда асып кеткен Арал теңізі дағдарысы.

Мақалада Арал теңізінің тартылуы, гидрологиялық режимнің өзгеруі және климаттың аридизациясының күшеюі нәтижесінде қалыптасқан Арал маңы аймағындағы климаттың өзгеруінің негізгі үрдістері қарастырылады. Қазіргі климаттық аномалияларға, экстремалды ауа райы құбылыстарының жиілеуіне, шөлейттену үдерістеріне және олардың экожүйелер мен халық денсаулығына әсеріне ерекше назар аударылады.

1. Micklin P. The Aral Sea Disaster. Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 2007;35:47–72.

2. Glantz M.H. Creeping Environmental Problems and Sustainable Development in the Aral Sea Basin. Cambridge: Cambridge University Press; 1999.

3. Aladin N.V., Plotnikov I.S. Large saline lakes of former USSR: a summary review. Hydrobiologia. 1993;267:1–12.

4. Lioubimtseva E., Henebry G.M. Climate and environmental change in arid Central Asia. Journal of Arid Environments. 2009;73(11):963–977.

5. UNEP. The Aral Sea: Diagnostic Study for the Development of an Action Plan for the Conservation of the Aral Sea. Nairobi; 2005.

6. World Bank. The Aral Sea Basin: Water Resources and Environmental Management. Washington, DC; 2010.