Жітіқара қаласы тұрғындарының аурушаңдығына метеорологиялық факторлар мен атмосфералық ауаның ластануының ықпалын бағалау
Е. Ж. Отаров,
О. В. Гребенева,
А. Ж. Шадетова,
Ж. Б. Сабиров,
М. В. Руссяев,
Ш. К. Оразбаева,
А. В. Винникова https://doi.org/10.65491/3106-5538-2026-2-53-62
Аңдатпа
2021-2025 жылдар аралығында Жітіқара қаласы тұрғындарының аурушаң-дығы мен атмосфералық ауаның ластану көрсеткіштері, сондай-ақ метеорология-лық факторлар арасындағы байланыс зерттелді. Қоршаған орта мониторингі және медициналық статистика деректеріне ретроспективті талдау жүргізілді. Жалпы аурушаңдық пен PM2,5, PM10 және SO₂ концентрациялары арасында күшті корре-ляциялық байланыстар анықталды. Нәтижелер қоршаған орта факторларының ха-лық денсаулығына ықтимал әсерін көрсетті.
Авторлар туралы
Е. Ж. Отаров
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
м.ғ.д., қауымдастырылған профессоры
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
О. В. Гребенева
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
А. Ж. Шадетова
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
Ж. Б. Сабиров
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
М. В. Руссяев
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
Ш. К. Оразбаева
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
А. В. Винникова
«Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулар ұлттық орталығы» КеАҚ
Қазақстан
Қазақстан
100017, Қарағанды қ., Мұстафин к. 15
Әдебиет тізімі
1. Rackow B, König HH, Wall M, Konnopka C. The interaction between air pollution, weather conditions, and health risks: a systematic review. Sci Total Environ. 2025;996:180080. doi:10.1016/j.scitotenv.2025.180080.
2. Vongelis P, Koulouris NG, Bakakos P, Rovina N. Air Pollution and Effects of Tropospheric Ozone (O3) on Public Health. Int J Environ Res Public Health. 2025;22(5):709. doi:10.3390/ijerph22050709.
3. Rida J, Bouchriti Y, Ait Haddou M, Achbani A, Sine H, Serhane H. Meteorological factors and climate change impact on asthma: a systematic review of epidemiological evidence. J Asthma. 2024;61(12):1601-1610. doi:10.1080/02770903.2024.2375272.
4. Roostaei V, Gharibzadeh F, Shamsipour M, Faridi S, Hassanvand MS. Vertical distribution of ambient air pollutants (PM2.5, PM10, NOx and NO2): a systematic review. Heliyon. 2024;10(21):e39726. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e39726.
5. Contini D, Costabile F. Air Pollution, Health Effects Indicators, the Exposome, and One Health. Atmosphere. 2024;15(5):618. doi:10.3390/atmos15050618.
6. Josa-Culleré A, Cakmak-Onal A, Gimeno-Santos E, Alcaraz-Serrano V, Buekers J, Delgado-Ortiz L, et al. Effects of the inhaled dose of air pollution on health: a systematic review. Eur Respir Rev. 2025;34(177):250042. doi:10.1183/16000617.0042-2025.
7. Liu X, Zhang Y, Chen R, Wang C, Li T. Association between long-term exposure to PM2.5 and population morbidity: a systematic review and meta-analysis. Environmental Research. 2025;268:120845. doi:10.1016/j.envres.2025.120845.
8. Wang Q, Guo Y, Niu Y, Liu H. Ambient air pollution and burden of chronic diseases: recent epidemiological evidence and public health implications. Science of the Total Environment. 2024;947:174352. doi:10.1016/j.scitotenv.2024.174352.
9. Manisalidis I, Stavropoulou E, Stavropoulos A, Bezirtzoglou E. Environmental and health impacts of air pollution: current evidence and future perspectives. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2024;21(11):1487. doi:10.3390/ijerph21111487.
10. Buteau S, Goldberg MS, Burnett RT, Jerrett M. Long-term exposure to ambient air pollution and population health outcomes: recent advances in environmental epidemiology. Environmental Health. 2024;23(1):76. doi:10.1186/s12940-024-01076-4.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Отаров Е.Ж., Гребенева О.В., Шадетова А.Ж., Сабиров Ж.Б., Руссяев М.В., Оразбаева Ш.К., Винникова А.В. Жітіқара қаласы тұрғындарының аурушаңдығына метеорологиялық факторлар мен атмосфералық ауаның ластануының ықпалын бағалау. Еңбек гигиенасы және медициналық экология. 2026;(2):53-62. https://doi.org/10.65491/3106-5538-2026-2-53-62
For citation:
Otarov Y.Zh., Grebeneva O.V., Shadetova A.Zh., Sabirov Z.B., Russyayev M.V., Orazbaeva Sh.K., Vinnikova A.V. Influence of meteorological factors and atmospheric air pollution on morbidity rates of the population in Zhitikara. Occupational Hygiene and Medical Ecology. 2026;(2):53-62. https://doi.org/10.65491/3106-5538-2026-2-53-62
Қараулар:
2
JATS XML
Мақаланы эл. пошта арқылы жіберу 