Бұрғылау ерітінділері мен шламдардың токсикологиялық бағалануы: адам денсаулығы мен қоршаған орта үшін қауіптілік және қауіпсіздік критерийлерін әзірлеу

Бұрғылау ерітіндісінің токсикологиялық қасиеттерін бағалау мақсатында оның жалпы уытты, жергілікті тітіркендіргіш және тері арқылы резорбтивтік әсерін зерттеу бойынша эксперименттік зерттеу жүргізілді. Клиникалық және мінез-құлық көрсеткіштері, азық пен суды тұтыну, дене салмағының динамикасы, ішкі ағзалардың салыстырмалы массасы, қанның гематологиялық және биохимиялық көрсеткіштері бағаланды. Алынған нәтижелер зерттелген бұрғылау ерітіндісінің жүйелік және жергілікті уытты әсерінің кешенді сипатын сипаттайды.

1. Танжарыков П. А., Ташимова А. А., Керимбекова З. М., Ермуханова М. Б. Влияние накопления твердых нефтеотходов на окружающую среду // Нефть и газ. – 2021. – № 4 (124). – С. 99–109.

2. Самутин Н. М., Воробьев В. О., Буторина Н. Н. Влияние нефтегазовой промышленности на экологическую безопасность и здоровье населения ХМАО – Югре // Гигиена и санитария. – 2013. – № 5. – С. 34–36.

3. Карамова Л. М., Башарова Г. Р., Гайнулина М. К., Власова Н. В. Здоровье детей в городе с крупным нефтехимическим комплексом // Медицина труда и экология человека. – 2022. – № 1. – С. 144–158.

4. Gimranova G. G., Timasheva G. V., Bakirov A. B., Beigul N. A., Karimova L. K., Volgareva A. D., Abdrakhmanova E. R., Gimaeva Z. F. Diagnostic markers of early metabolic disorders in workers of an oil-producing enterprise // Russian Journal of Occupational Health and Industrial Ecology. – 2022. – Vol. 62, № 2. – P. 130–135. – DOI: https://doi.org/10.31089/1026-9428-2022-62-2-130-135.

5. Кудояров Р. Е., Галимова Р. Р., Бакиров А. Б. Особенности воздействия вредных химических веществ на гепатобилиарную систему работников нефтехимических производств // Медицина труда и экология человека. – 2023. – № 2. – С. 6–19.

6. Карпова О. А., Филимонов С. Н., Сименихин В. А. Промышленная экология и заболевания кожи // Медицина труда и промышленная экология. – 2022. – Т. 62, № 11. – С. 781–784.

7. Chris D. I., Wokeh O. K., Téllez-Isaías G., Kari Z. A., Azra M. N. Ecotoxicity of commonly used oilfield-based emulsifiers on Guinean Tilapia (Tilapia guineensis) using histopathology and behavioral alterations as protocol // Science Progress. – 2024. – Vol. 107, № 1. – DOI: https://doi.org/10.1177/00368504241231663.

8. Anderson E., Holton M., Ellis J., Meyler S., Adams R., Daniel G. Asbestos exposures associated with the use and handling of drilling mud additives // Toxicology and Industrial Health. – 2024. – Vol. 40, № 7. – P. 366–375. – DOI: https://doi.org/10.1177/07482337241249548.

9. Mamyrbayev A., Bermagambetova S., Baytenov K., Komekbay Z., Sakebayeva L., Satybaldiyeva U., Yerimbetova G., Zhilisbayeva K. Experimental Investigations of Assessment of Acute Toxicity of Drilling Mud // Toxics. – 2024. – Vol. 12. – Art. 700. – DOI: https://doi.org/10.3390/toxics12100700.

10. Юшков Б. Г., Корнева Е. А., Черешнев В. А. Понятие нормы в физиологии и патофизиологии. Физиологические константы лабораторных животных. – Екатеринбург: УрО РАН, 2021. – 864 с.

11. Войтенко Н. Г., Макарова М. Н., Зуева А. А. Вариабельность биохимических показателей крови и установление референсных интервалов в доклинических исследованиях // Лабораторные животные для научных исследований. – 2020. – № 1. – С. 47–53.

12. Инчина В. И., Абдалхамид Хусейн М. А. Изменение показателей периферической крови белых крыс при остром токсическом гепатите на фоне введения водных экстрактов трав Cymbopogon proximus, Acacia nilotica и Trigonella foenum-graecum // Journal of New Medical Technologies. eEdition. – 2018. – № 3. – С. 168–175.

13. Герасимов Д. В. Оценка пищевого поведения и динамики прибавки веса экспериментальных животных при однократном поступлении смешанного оксида обедненного урана с водой // Токсикологический вестник. – 2018. – № 2 (149). – С. 53–56.

14. Gueguen Y., Rouas C., Monin A., Manens L., Stefani J., Delissen O., Grison S., Dublineau I. Molecular, cellular and tissue impact of depleted uranium on xenobiotic-metabolizing enzymes // Archives of Toxicology. – 2013. – DOI: https://doi.org/10.1007/s00204-013-1145-y.