Шолуда кәсіптік нейросенсорлық құлақ мүкістігі туралы 2016–2026 жылдардағы отандық және шетелдік әдебиет деректері жинақталған. Аурудың эпидемиологиясы, патогенезі, соның ішінде кохлеарлық синаптопатия, қауіп факторлары, диагностикасы, емі және алдын алу шаралары қарастырылған. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық базасы Ресей Федерациясындағы тәсілдермен салыстырыла талданған. Ұлттық клиникалық хаттаманы өзектендіру және отандық зерттеулерді кеңейту қажеттілігі негізделген.

Бұрғылау ерітіндісінің токсикологиялық қасиеттерін бағалау мақсатында оның жалпы уытты, жергілікті тітіркендіргіш және тері арқылы резорбтивтік әсерін зерттеу бойынша эксперименттік зерттеу жүргізілді. Клиникалық және мінез-құлық көрсеткіштері, азық пен суды тұтыну, дене салмағының динамикасы, ішкі ағзалардың салыстырмалы массасы, қанның гематологиялық және биохимиялық көрсеткіштері бағаланды. Алынған нәтижелер зерттелген бұрғылау ерітіндісінің жүйелік және жергілікті уытты әсерінің кешенді сипатын сипаттайды.

Жер асты көмір өндіру – жұмыс ортасы мен еңбек процесіндегі зиянды факторларға жоғары дәрежеде ұшыраумен сипатталатын кәсіби қызмет түрі. Соңғы жылдары көмір шахтерлері арасында денсаулық мәселелерінің дамуында кәсіптік стресс пен эмоционалды күйзеліс синдромының рөліне ерекше назар аударылды. Бұл мақала жер асты көмір шахтерлері арасындағы кәсіптік стресс, күйзеліс және кардиоваскулярлық қауіп-қатерлерге қатысты соңғы зерттеулерді қорытындылайды.

Мақалада бел-сегізкөз омыртқасының вертеброгендік патологиясы бар 225 тау-кен жұмысшысындағы афференттік соматосенсорлық жолдардың жағдайын зерттеу нәтижелері ұсынылған. Электромиография және соматосенсорлық шақырылған потенциалдар көмегімен ауырсыну синдромының күшеюіне байланысты перифериялық және орталық сенсорлық өткізгіштіктің бұзылыстары анықталды. Өндірістік факторлардың ұзақ уақыт әсер етуі соматосенсорлық жүйелер дисфункциясы мен орталық сенситизацияның дамуына ықпал ететіні анықталды. Соматосенсорлық шақырылған потенциалдар вертеброгендік ауырсыну синдромының ауырлығын объективті бағалау үшін қолданылуы мүмкін.

Өндірістік ортаның трансформациясы мен денсаулық сақтауды цифрландыру еңбек патологиясы дәрігерінің құзыреттерін кеңейтуді талап етеді. Мақсаты жаңа кәсіби құзыреттердің негізгі бағыттарын анықтау. 2020–2026 жж. жарияланымдарға шолу жасалды (PubMed, eLibrary, Cyberleninka). Тоғыз бағыт анықталды: тәуекелдерді басқару, психофизиология, еңбек қауіпсіздігі аудиті, Big Data, жасанды интеллект, дәлелді медицина, генетика, инфекциялық тәуекелдер, еңбек ұзақтылығы. Бұл құзыреттер профилактикалық модельге көшу үшін қажет.

Арал өңірі тұрғындарының вегетативтік гомеостазының жүрек-қантамыр жүйесіне әсері зерттелді. Зерттеуге «экологиялық апат» аймағына, «дағдарыстық жағдай» аймағына және «экологиялық дағдарыс алдындағы жағдай» аймағына жататын қалалардың тұрғындары қатысты. Бақылау тобына жүрек-қантамыр жүйесі аурулары (ЖҚЖА) жоқ Атасу кентінің тұрғындары енгізілді.

Донозологиялық жағдайы бар адамдарда орталық реттеуші функциялардың кернеуі артқаны, қанның систолалық көлемінің (ҚСК) функционалдық көрсеткіші төмендегені, вегетативтік жүйке жүйесінің симпатикалық (AMo) және парасимпатикалық (Mo, HF) бөлімдерінің белсенділігі артқаны, сондай-ақ стресс индексінің (SI) жоғарылағаны анықталды. Бұл орталық реттеу механизмдері белсенділігінің автономды механизмдерден басым екенін көрсетті.

Зерттеу нәтижелері бойынша жүрек-қантамыр жүйесінің патологиясы бар адамдарда никель мөлшерінің 1 мг-ға артуы байқалды. Күкірт диоксидінің жиналуы қанның систолалық көлемінің төмендеуімен, ал мыс мөлшерінің артуы қанның соққылық көлемінің жоғарылауымен байланысты болды.